Jonkersvaart.jpg
Afdrukken
PDF

27 november 2012:

Herfstmomenten.

Wat is typerender voor de herfst dan paddenstoelen. Hierbij een artikel van onze correspondente Leefomgeving over paddenstoelen in het Coendersbos.
Klik op: Herfst(paddenstoelen) in Coendersbos.


28/04/2012:

Lentekriebels!

In het Coenderbos en het Nanningabos bruist het van jewelste!

Het ommetje van Jonkersvaart is klaar, prachtig bewegwijzerd met witte paaltjes en informatiepanelen. Er staan stevige nieuwe banken op markante plaatsen in het bos, en de 2 overgebleven Nederlandse landgeiten doen behoorlijk hun best om het heideveld netjes te houden. Bovendien is naast de Coendersborg museum ’t Rieuw heropend in de gerestaureerde boerderij Kim. Alle landbouwwerktuigen staan mooi opgesteld, en het voorhuis is beschikbaar voor gasten via Erfgoedlogies.

Maar het draait natuurlijk om de natuur, en die is in de lente volop in beweging. Er nestelen veel vogels, niet alleen de lawaaierige roeken, kauwen en reigers, maar ook uilen, spechten, bonte vliegenvangers, goudhaantjes, boomklevers en boomkruipers, boompiepers en de “gewone” mussen, mezen en vinken.

Een boomklever kan zowel omhoog als omlaag klimmen langs een boomstam, een boomkruiper alleen omhoog.
Een goudhaantje is het kleinste vogeltje van Europa.

Omdat de bomen bijna in het blad zitten, laten de kleine vogels zich niet gemakkelijk bekijken. Dat wordt dus goed luisteren, vooral ’s morgens vroeg : Mijn tip : rond 6 uur.

De 17 dagen oude bosuiltjes zijn deze week geringd door de beheerder van het Groninger Landschap.

uiltjes 800x600

De voorjaarsplanten in de bossen tieren ook welig. Vlakbij de Coendersborch staat bittere veldkers, look zonder look en winterpostelein, en in het slingerbosje bloeien het dalkruid, speenkruid en de salomonszegel al.

Kortom, de paden op , de lanen in en geniet van het voorjaar.


Onderstaand artikel  over de leefomgeving Jonkersvaart is door Hanneke van Midlum geschreven in het kader van de cursus natuurgids van IVN met als opdracht “natuur in eigen omgeving” en beslaat de periode februari tot juni 2010.

“Leven” in het land van de Jonkers van de winter tot de langste dag.

Het land goed de Coendersborgh (Groningen, zuidelijk Westerkwartier) is als veenborg ontstaan. In 1668 kocht ene Ludolf Coenders een 3tal heerden bij Nuis. Daarvan werd de Fossemaheerd verbouwd tot een passend buitenverblijf. Coenders had de heerden gekocht met het oog op het veen, dat ten zuiden van de heerden lag. Hierover kwam hij in “vinnig” conflict met de heer van Nienoord, baron van Inn und Knipphausen. Zijn nazaat Hyma van Teyens was in 1813 degene die de borch  tot zijn huidige vorm liet verbouwen. In die tijd kwamen ook de vervening en ontginning goed op gang. De afgegraven stukken land werden vanaf die tijd gebruikt voor de houtteelt, waarmee het landgoed zijn gevarieerde karakter kreeg.

Jonkersvaart_winter1

Het landgoed is in 1956 aangekocht door het Groninger Landschap. Aan de voorzijde pronkt een oude Borg (Coendersborgh); over een lengte van 2 km. lopen twee lanen kaarsrecht naar achteren tot aan de Jonkersvaart. Dit achterste gedeelte bestaat uit bos, zowel naald- als loofbos.  Het wemelt er van de vogels, bijvoorbeeld de bosuil, specht,boomklever,  reiger, ijsvogel en koekoek.

Het Groninger landschap streeft naar een gevarieerd, natuurlijk bos, waar bomen staan van verschillende grootte, soort en leeftijd. Het bos oogt natuurlijk . Her en der zijn bomen gekapt , zodat er open plekken zijn ontstaan. Ook zijn er diverse  weilandpercelen en houtsingels van zwarte els. Veel vogels vinden hier een broedplaats en halen er voedsel (winterkoning, tjiftjaf en heggemus). De graslanden worden verpacht aan boeren. Vanaf het voorjaar staan er koeien. In het achterste deel ligt een heideterrein met dikke plakken veenmos. Vroeger werd dit begraasd door Schoonebeker schapen. De schapen aten echter niet alleen het pijpenstrootje, maar ook de struikhei op,  Op dit moment is het vergrast met pijpenstrootjes en er staan veel berken. In het voorjaar groeit er wolgras.  Er huizen  reeën in het bos en veel hazen.  Zelfs ringslangen zijn bewoner. Het Groninger Landschap heeft 4 broedhopen, speciaal voor de ringslag, aangelegd in het heideterrein.(zie bijlage)


De Jonkersvaart  is een aftakking van het leekster hoofddiep, dat in de 16e eeuw is gegraven voor het vervoeren van turf. Het dorp dankt zijn naam aan de jonkers Haro Casper van Inn und Knipphausen, heer van Nienoord en Jan Carel Ferdinand van Inn und Knipphausen. Na de tijd van Napoleon (1815) worden hier al percelen te gelde gemaakt en is men begonnen met de graven van de Jonkersvaart . Op een kaart uit 1920 is te zien, dat men al vergevorderd was met het graven richting De Wilp.

Ons huis staat aan de Jonkersvaart, gemeente Marum. De voortuin is “netjes” ingericht met heggen en paadjes, een oprit en een vlaggenmast. Vanuit de voortuin kijken we op de Jonkersvaart (zowel het water als de weg heet zo).
De achtertuin met grote vijver en een mix van “wilde” en gekweekte planten zorgt ieder jaar voor veel verbazing en verrassing. De achterzijde kijkt uit over een weiland, daarachter ligt het Coendersbos. Vanuit het bos lopen de reeën  en hazen regelmatig over het land.
_______________________________________________________________________________________________________

In februari 2010  is het land van de jonkers wit (heel mooi, maar toch wel een beetje kaal),  bedekt met sneeuw en ijs.Jonkersvaart_bonte_specht De vogels zorgen voor veel afwisseling, want planten en bomen bloeien nog niet en kikkers horen we al helemaal niet.
De vogels worden nog graag bijgevoerd met pinda’s en vetbollen. Mezen, mussen, vinken, roodborstje en grote bonte specht zijn vaste klant.

De vlinderstruiken Buddleja davidii  in de tuin  zijn nog niet gesnoeid; zij dienen als aanvliegroute voor hongerige vogels. Het bos is alleen met stevig schoeisel te betreden, de paadjes zijn nauwelijks zichtbaar.

Aan het einde van de maand is de vijver is nog steeds bevroren; het land is iets ontdooid en de mestinjector is langs geweest. We hopen maar weer op een groen (knollen)land, waarin hazen te zien zullen zijn.


De maand maart begint en het lijkt wel of de winter niet voorbij wil gaan. Waar blijft het voorjaar??
Eindelijk is op 11 maart de vijver ontdooid, de 1e merel heeft het nieuw gemaakt badplekje gevonden. Er stromen ook groepen ringmussen toe; zij willen ook in  bad. (foto’s in de bijlage)
Half maart is eindelijk de mestlucht weg en er komt een groen waas over het weiland. Steeds meer badderende merels en mussen rond de vijver. Er wordt lustig gezongen , met name door de spreeuwen..
De lente begint nu echt …. Het weiland is groen en er komt gelijk leven in de brouwerij. Er rennen  vier rammelende hazen met 1 dame haas in het knollenland.Heel voorzichtig laat een kikker van zich horen in de vijver. In het bos zien we 5 reeën (op de foto gezet, zie bijlage). In de slootrand naast het pad worden de (zwarte) elzen groen. In het berkenbos veel  zwammen en mossen.
Op 25 maart komt er een kluwen padden uit de vijver gekropen, of zijn het bruine kikkers?

Jonkersvaart_kikkers
2 april: het longkruid Pulmonaria officinalis in de tuin begint paars/roze te kleuren , een paar dagen later komt ook de maagdenpalm Apocynaceae major en minor in bloei (paars).  Op die plant heb ik ook een hommel en de eerste  citroenvlinder gespot.
12 april. In het weiland worden 2 hazen beslopen door buurpoes Diesel. De poes heeft geen schijn van kans en kiest het hazenpad. Er komt ook een fazant (man) langs. De groene kikkers zetten zich in de zon op een eilandje in de vijver.
Langs het bospad liggen velden met klaverzuring Oxalis Acetosella  en de kamperfoelie  Lonicera Periclymenum  staat overal langs de  rand. In het Coenderbos is geen bosanemoon  Anemone nemorosa  te bekennen.
Pas op 19 april  beginnen de paardenbloemen te bloeien in het weiland.

Jonkersvaart_paardenbloemen

In het bos worden de berken zachtgroen en er is veel lijsterbes en hulst langs het pad. Langs de slootrand veel els.
Nog geen varens te zien; ook de beukenlaan staat nog niet in ’t blad.
Het weer wordt steeds beter; op 23 april vliegt de 1e  boerenzwaluw door de tuin. Het weiland is helemaal geel van de paardenbloemen Taraxacum  en paars van de pinksterbloemen. Cardamine Pratensis . Bittere veldkers Cardamine amara lijkt erop , maar heeft paarse meeldraden.
Er zit op 26 april een puttertje op de vensterbank. Wat een mooi vogeltje.
De buurpoes Diesel hoopt  kikkers te vangen; dat is hem tot op heden nog niet gelukt. Ze zijn zeer alert.  Het zou ook helemaal niet gezond zijn voor een poes.
De esdoorn achterin de tuin  staat mooi in het blad en dient als aanvliegroute voor de merel, die zijn nestkast achteraan de schuur in de gaten moet houden.
Wat een insecten zijn er al te zien op 28 april. Ook starten de kikkerconcerten.
De spreeuwen zijn nog steeds  even bedrijvig, evenals de merels, de mussen en de mezen. Ze vliegen af en aan met takjes, draadjes en grasjes.


De meimaand is begonnen.
Het begin van het wandelpad is bezaaid met brandnetel Urtica dioica en fluitenkruid Anthriscus caucalis (dankzij de honden met hoge nood???).
De beukenlaan in het Coendersbos  is groen. De 5 reeën hebben mij al snel gespot en gaan ervan door. De klaverzuring is uitgebloeid en is alleen nog klavertje 3.Op het heideveldje staat veenmos Sphagnum spec , pijpenstro Molinia caerulea , groene berkjes en voor het eerst vandaag wollegras Eriophorum vaginatum .
Jonkersvaart_wollengrasDe wortels van het pijpenstrootje werden tot 1950 gebruikt voor het maken van bezems en zijn vroeger ook gebruikt voor het open- en schoonhouden van de steel van de pijp.
De varens Athyrium in het bos beginnen iets groen te kleuren, behalve op de open plek naast het weiland.
Er zijn verschillende soorten varens. Maar Google biedt geen uitkomst voor de benaming, want er zijn zoveel soorten.
In de tuin is al veel te zien na een mooie zomerweek:
Bloeiende dovenetel, zowel gele, bonte als paarse, het longkruid  staat nog steeds in paars/roze, de blauwe druifjes zijn echte blikvangers. Langs de vijver bloeit nog steeds de lisdodde.
Na Koninginnedag wordt het weer een stuk minder, met op maandag 3 mei regen en 9 gr.
Op 6 mei is het nog steeds fris.
Het veenmos op het heideveldje in het Coendersbos is erg soppig;. Het verhaal over veenmos trouwens ook: vroeger gebruikte men dit mos als luier of maandverband! Langs het berkenpad is het nat; er zijn nog veel zwammen. De stekel varens – breed of smal?- zijn weer een streepje groener. Wat zijn er veel varensoorten.  De zwarte elzen staan groen aan de slootkant. Zelf heb ik geen ijsvogel gezien, een buurvrouw wel.

10 mei, het blijft koud. De merels, spreeuwen en mussen vliegen af en aan met voedsel naar nestkastje, bomen, struiken en ons dak. De gestrooide broodkruimels zijn in een ommezien weg. Ze kunnen wel wat bijvoeding gebruiken.  De kikkers zijn alleen met een streepje zon  aan ’t kwaken.
Paardenbloemen worden al pluizenbollen in de wei.Jonkersvaart_paardenbloem-02De varens in de achtertuin, rond de waterschalen,  worden steeds groener. Nog even, dan verdringen ze maagdenpalm. In de voortuin wordt de vrouwenmantel  Alchemilla vulgaris vol en groen.
Ook het blad van de stokrozen beslaat een groot gedeelte van het perkje  bij de voordeur. De blauwe druifjes geven het bijna op, maar de korenbloemen nemen het over met hun felle blauwe kleur.
Op Hemelvaartsdag heb ik nog maar eens een blokje door het Coenderbos gelopen. De dag ervoor was het regenachtig en koud. De regen heeft de meidoorns en de varens goed gedaan. De beschut staande stekelvarens zijn al helemaal groen;  de adelaarsvarens aan de rand van het weiland nog niet. Zelfs de eiken beginnen een beetje groen blad te krijgen.
Overal in de tuin duikt het paarse zenegroen Ajuga reptans op. Het bloemetje trekt hommels aan, ook de gele dovenetel  Lamium galeobdolon wordt vaak bezocht door insekten.

14 mei wordt de temperatuur iets beter. De kikkers drijven weer aan de oppervlakte en zitten in de zon. Leliebladen komen voorzichtig boven. Als je heel goed kijkt, zie je ook dikkopjes in de vijver rondzwemmen.

Ijsheiligen
Het weer is dan ook een stuk beter op 19 mei, 16 gr en zon! In het bos wordt het steeds groener. In het beschermde gedeelte zijn de varens helemaal groen, ook  de eiken worden groen. Voor het eerst veel insecten gezien. Er hupten 3 hazen en een ree voorbij aan de bosrand. Bij het entreepad geurt het naar fluitenkruid en er staan veel brandnetels.

De temperatuur stijgt tot 20 gr.  op 23 mei. Het geel van de paardenbloemen is weg; de pluizenbollen zijn gemaaid door de loonwerker. In de achtertuin komen nu  heel andere bloemen te voorschijn, te weten :
Nog meer zenegeroen  Ajuga reptans, Varens, gele schijnpapaver  Meconopsis cambrica ,roze bloedooievaarsbek Geranium sanguineum, bloeiend zilverschoon Potentilla anserina, robertskruid  Geranium robertianum.

Jonkersvaart_papaver

In de vijver drijft veel kikkerdril en we genieten van “ kikkerconcerten” en “kikkersex”.Ook krabbenscheer  Stratiotes aloides komt boven water en een enkel lelieblad,  waterpest Elodea  canadensis drijft net onder water; een heerlijk ligbed voor de kikkers. Jonkersvaart_groene_kikkerVandaag is het 30 mei, en het bos is een zee van groen. Wel vallen er voortdurend kleine rupsjes vanaf de eiken  op mijn hoofd. Ik kwam een ree tegen, die voorzichtig blaadjes van een boom at. In het kleine slootje naast het wandelpad was het een gekwaak van de kikkers. Jammer voor de kikkers, dat het Groninger Landschap de ringslang aan het lokken is; in de buurt van het slootje liggen 4 broedhopen.
Op de jonge eikenblaadjes heb ik diverse galletjes gespot; er zijn dus ook galwespjes actief. Ze hebben in elk geval eitjes gelegd in het jonge bladweefsel. In het galbesje ontwikkelt zich nu een sexuele generatie (dus van zowel mannetjes als vrouwtjes van het galwespje Neuroterus quercusbaccarum), die in juni uitvliegen.
In de tuin bloeit bijna de vrouwenmantel  Alchemilla vulgaris en ook de stokrozen Alcea rosea  staan op uitbarsten! Overal duiken de schijnpapavers  Meconopsis cambrica  op, zowel in het geel als oranje. De eerste libelles (of zijn het beek juffers, want ze leggen de vleugeltjes op de rug) zijn ook waargenomen. De gele lis Iris pseudacorus bloeit uitbundig, net als de boterbloemen Ranunculus acris.


Begin juni hebben we een redelijk zomerse week achter de rug. En dat is te zien. Niet alleen de kikkers in de vijver hebben de zomer in het hoofd (orgie tot ver na middernacht) Er zweven kleine blauwe libelles (beekjuffers) boven de vijver; een tiental kleine blauwe libelles (beekjuffers) staat rechtop in het water te drinken. De wilde kamperfoelie Caprifolium) groeit ineens boven het hek uit (letterlijke betekenis geitenblad: vandaar dat klimmen!!) en zit vol knoppen. De esdoorn Aceraceae pseudop latanus achterin de tuin bloeit met samengestelde  hangende  trossen en vleugels. Er zitten voortdurend vogels in!

Er is nu duidelijk verschil tussen de 3 weilanden van onze buren. De hobbyboer heeft gisteren handmatig gehooid; het land is lichtgroen. De “echte”boer heeft het land laten maaien en bemesten. Het gras is al weer behoorlijk gegroeid.In het land daarnaast gebeurt helemaal niets. Maar het ziet er wel mooi uit: rood van de veldzuring en geel van de boterbloemen.

De droge sloot naast het huis staat vol met zevenblad en kleefkruid. Eigenlijk best leuk. Zevenblad kun je eten als rauwkost of klaargemaakt als spinazie!! Kleefkruid wordt verspreid door harige dieren (zeker onze buurpoezen).Na een zonnige en warme week is het zondag 6 juni rustig in het Coendersbos. De gallen in de eiken worden steeds groter. Er zijn er inderdaad enkelen bij, die op aardappels lijken! We treffen een eenzame ree; dat is weel vreemd, meestal  zijn er 5 of 6 samen. Er vallen voortdurend rupsjes op mijn kleren en er zijn veel insecten. Ze steken. Het heideterrein is nog steeds zompig.

Gelukkig hoeven we niet te sproeien in de tuin, want het regent de volgende dag.
De junimaand met veel zon en toch ook regen zorgt voor veel plantengroei langs de vijver. In het water zie ik steeds meer holpijpen  Equisetum fluviatile, de krabbescheer bloeit nu. Krabbescheer groeit alleen in voldoende schoon water, dus dat is een opsteker voor de vijver.

 In de voortuin bloeit de vrouwenmantel nu uitbundig ; die plant heeft een geschiedenis.  In de Germaanse  tijd was ze al gewijd aan de godin Freya (vruchtbaarheid), vandaar de bijnaam “mantel van Freya”.  Men gebruikt Vrouwenmantel ook in liefdesbezweringen en in sachets voor dit doel. Verder heeft de plant een geneeskrachtige werking (goed voor vrouwelijke organen, de pancreas -alvleeesklier- en de huid).
Bijzonder is, dat waterdruppels op het blad blijven liggen. Erg fotogeniek. Vingerhoedskruid Digitalis purpurea  knalt overal uit de grond. De roze/ paarse  bloemen zijn prachtig, maar pas op…….. de plant is giftig en behoort tot de zogenaamde “heksenkruiden” en wordt soms genoemd als ingrediënt voor “heksenzalf”.

Jonkersvaart_vingerhoedskruid

Het is nu 21 juni,  de langste dag,  en we gaan de zomer tegemoet. In de tuin wachten we op de bloei van de stokrozen en natuurlijk de bloeiende vlinderstruiken en wat er verder tevoorschijn zal komen!
Het loopje door het Coenderbos langs het zwarte elzenpaadje, over het heideveldje , door de statige beukenlaan en het vochtige berkenlaantje zal ook de komende zomer weer voor veel verrassing zorgen.
In het land van de Jonkers is het zeker niet kaal!
De enige echte Kale Jonker

Hanneke van Midlum, juni 2010Jonkersvaart_kale_jonker

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Teksten voor "Leefomgeving Jonkersvaart" worden verzorgd door Hanneke van Midlum.

Het loste enkele van de kwesties in verband met cialis in andere. Je vrienden moet alles te vertel voor het begin van dieren cialis kopen en je meer over dit geneeskunde te vertellen.

Presentatie Jonkersvaart